Wat is mindfulness?wat is mindfulness

Auteur:  Vincent van der Burg

Mindfulness voor beginners

Mindfulness is booming.

Niet voor niets, want steeds meer mensen doen mindfulness en ervaren de voordelen ervan dagelijks. Al een paar minuten mindfulness per dag levert je minder stress, meer rust en betere emotionele balans bij je op.

Toch doen veel mensen op een verkeerde manier aan mindfulness of starten ze helemaal niet. De voornaamste reden hiervoor is dat mindfulness verkeerd wordt begrepen en aangeleerd.

In dit blog ga ik je antwoord geven op de volgende vraag: wat is mindfulness nou precies? Ik leg je uit wat het echt is én wat het niet is. Tot slot leer ik je een eenvoudige truc om mindfulness altijd en overal te ervaren.

Wat is mindfulness….NIET?

 Er zijn veel misverstanden over mindfulness. Wat het is en niet is.

Mindfulness zou gaan over urenlang mediteren, over veel wierook en spiritualiteit. Over iets waar je jarenlang over doet om het goed onder de knie te krijgen. Of dat het maar geschikt is voor een bepaald type mens.

Wat is nu het echte verhaal? Waar gaat het om bij mindfulness?

Laten we beginnen met de vraag: wat is mindfulness niet? Mindfulness gaat niet over urenlang mediteren in een hutje ergens op de hei. Of over spiritueel verlicht zijn en je verheven voelen boven de rest van het volk. 4 veelgehoorde misverstanden over mindfulness op een rij:

  • Misverstand 1: Mindfulness kost veel tijd

Een veelgehoorde reden voor veel mensen om niet te starten met mindfulness is dat ze denken dat je iedere dag tenminste 20 of 30 minuten vrij moet kunnen maken om te mediteren. Of dat je regelmatig retraites moet volgen om erbij te horen. In werkelijkheid heb je slechts 2 minuten nodig (ja, echt!) om de voordelen van mindfulness te ervaren. Zonder al te veel meditatie overigens. Die twee minuten heb je trouwens zo terugverdiend. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt namelijk dat een dagelijkse 2-minuten beoefening van mindfulness je significant productiever maakt. Je verhoogt namelijk je concentratievermogen, je kunt met meer focus richten op hetgeen je wilt bereiken en je ervaart meer rust en zelfvertrouwen. Hoe je dit precies doet, ga ik je later in dit blog vertellen.

wat is mindfulness amsterdam training

  • Misverstand 2: Je moet ten minste een yogi, boeddhist, vegetariër of hippie zijn

Wie heeft het niet eens gezien: een boeddhist mediterend onder een boom, yogi’s die in bizarre lotus houdingen zitten en “geiten-wollen-sokken types” die alle meubels uit huis hebben verbannen en tijd zittend op de grond doorbrengen. Je denkt bij jezelf: zo ben ik helemaal niet. Gelukkig maar, want dat hoeft ook niet om de voordelen van mindfulness te ervaren. Het enige wat je namelijk voor mindfulness nodig hebt is jezelf. Het is geschikt voor jong en oud. Spiritueel of heel praktisch ingesteld. Hoogopgeleid of helemaal niet. Als je hoofd vol zit met gedachten, regelmatig zorgen maakt en stress ervaart dan gaat mindfulness je bijzonder veel opleveren. Eén van de voordelen van mindfulness is dat je het altijd en overal kunt beoefenen. Wachtend op een lift, fietsend door de stad of zittend in je stoel. Het vereist geen speciale houdingen, yoga matjes of wierrook.

  • Misverstand 3: Mindfulness werpt pas vruchten af na jarenlange beoefening

Onjuist. Dit wordt nogal eens gezegd door mensen die lijden aan –wat ik noem- “spiritueel materialisme”. Ze lopen te koop met hun jarenlange spirituele ervaring en verheven lopen ze door het leven. Ze presenteren mindfulness als iets heel zwaars, intensief en moeizaam. In werkelijkheid kun je direct profijt ervaren van mindfulness. Gegarandeerd. Natuurlijk vereist het wat oefening om het goed onder de knie te krijgen. Maar met twee minuten per dag voor de komende 30 dagen levert het je nagenoeg dezelfde resultaten op als iemand die 10 jaar meditatie ervaring heeft.

  • Misverstand 4: Mindfulness is een religieus iets

 

Het is zeker zo dat boeddhisten, met hun religieuze rituelen en gebeden, volop mindfulness beoefenen. Maar boeddhisten zijn niet de enige mensen die de kracht van mindfulness hebben ontdekt. Mindfulness wordt in overgrote meerderheid beoefend door niet-boeddhisten, inclusief “rationele” wetenschappers, artsen, psychiaters, maar ook moeders, verkopers, docenten en managers. Mindfulness is volledig vrij van religie, spiritualiteit of welke stroming dan ook. Je kunt je eigen invulling eraan geven zodat het bij jou past.

Je kan de golven niet stoppen. Wel kun je leren om te surfen.

Jon Kabat – Zinn

Onze gedachten zijn onze grootste vijand

Mindfulness is erop gericht om volledig in het heden te kunnen zijn. Zonder oordeel, zonder verwachtingen. Om dit te kunnen doen moeten we uit ons hoofd komen. Uit het hoofd waar allerlei mentale constructies huisvesten die we verleden of toekomst noemen. Wanneer we uit ons hoofd zijn kunnen we alleen nog maar in het hier en nu zijn. Er is geen andere mogelijkheid.

Nu lijkt mindfulness eenvoudig: gewoon leven in het hier en nu, met openheid en zonder oordeel. Toch besteden we 80% van onze tijd aan het leven in de toekomst of in het verleden.  Ga maar na. Wat doe je als je in gedachten bent? Grote kans dat je bijvoorbeeld over een situatie of gebeurtenis van vandaag, gisteren, vorige week of zelfs maanden of jaren geleden aan het nadenken bent. Of, wanneer je met je hoofd in de toekomst zit, je bent aan het bedenken wat je gaat eten, wie je gaat zien vandaag of wat je gaat doen. Of morgen, volgende week of over een aantal maanden.  We zijn voortdurend allerlei films aan het afspelen van gebeurtenis die al hebben plaatsgevonden of die nog moeten plaatsvinden. Ruzies, meningsverschillen, plannen, mensen, activiteiten, het zijn allemaal zaken die in het verleden of de toekomst liggen. Stress, je zorgen maken, boos worden of verdrietig zijn, het zijn de gevolgen van ons brein dat niet in het hier-en-nu is.  Je kunt het vergelijken met een pendel of slinger. Voortdurend aan het zwaaien van de ene kant, het verleden, naar de andere kant, de toekomst. Maar zelden komt het precies in het midden, het hier en nu. Onze geest haalt ons voortdurend uit het heden en naar verleden of toekomst. En dan begint de stress, de zorgen, de angst, de boosheid en het verdriet. Dan beginnen de gedachten over wat er kan gebeuren, wat er zou moeten gebeuren of wat er is gebeurd.

Met mindfulness zijn we in staat om terug te komen naar het hier en nu, een plek waar er volledige rust en balans is. Waar alles goed is, zonder behoefte aan meer of minder, of anders.

De 3 elementen van mindfulness

Mindfulness is niet iets wat we (alleen maar) op een meditatiekussen doen. Het echte werk van mindfulness begint in het dagelijkse leven. Genieten van hetgeen er nu is. In staat zijn om de automatische piloot even stil te zetten en bewust te leven. Een automatische piloot geniet niet. Die doet wat ‘ie doet om bij de eindbestemming aan te komen. Maar het echte leven is niet zo makkelijk als dat. Er is geen eindbestemming. Het leven is het leven. Kinderen zijn goed in het genieten van het moment. Onze dochter Aimy kan uren genieten van een bloemetje of een beestje op de straat. Nieuwsgierig en open kan ze volop genieten van iets eenvoudigs. Volwassenen verliezen deze gemoedstoestand naarmate ze ouder worden. Dingen worden al snel saai en “bekend”. Kinderen kunnen een tekenfilm tientallen malen zien en elke keer weer zien we iets anders. Voor volwassenen is iets een keer gezien of gedaan al snel bekend en dus niet meer interessant. Voortdurend zijn we bezig om vernieuwing op te zoeken, nieuwe plaatsen te ontdekken en al dan niet spannende activiteiten te ondernemen. Mindfulness gaat over het bewust leven van wat er is, in het hier en nu, zonder oordeel. Laten we eens hierop inzoomen.

Wat is mindfulness WEL?

Eenvoudig gezegd zijn er 3 centrale elementen van mindfulness:

ELEMENT 1: BEWUST

ELEMENT 2: HIER EN NU

ELEMENT 3: ZONDER OORDEEL

ELEMENT 1: BEWUST WORDEN VAN ONZE AUTOMATISCHE PILOOT

Een belangrijk onderdeel van mindfulness is bewust en “doelgericht” richten van de aandacht. Bewust worden van onze automatische piloot. Boeddhisten noemen het ook wel “wakker” worden, ontwaken uit de droom waarin we leven. Ga maar na hoe vaak je de automatische piloot hebt aanstaan. Hoe vaak je momenten, minuten, uren, dagen, jaren voorbij laat gaan zonder dat je je er bewust van was. We zeggen dan dat de dag of week voorbij is gevlogen. We hebben allerlei activiteiten ondernomen, zonder dat we er “echt” waren.  Mindfulness gaat over bewust worden van onbewuste processen. Ontdekken wat jij doet wanneer je bijvoorbeeld negatief tegen jezelf praat. Of wanneer je je zenuwachtig maakt als je een sollicitatiegesprek hebt of wanneer je je in groepen begeeft. Mindfulness geeft je de mogelijkheid om naar jezelf te kijken en erachter te komen hoe je denkt, wat je mentaal doet om je op een bepaalde manier te voelen en hoe je je gedraagt in situaties waarin je je anders zou willen opstellen. Om zodoende bewust te worden van je automatische piloot en zodoende meer ruimte te creëren. Meer ruimte betekent meer keuzevrijheid in je denken, doen en voelen.

‘Het wonder zit in het hier-en-nu’

Osho

 

ELEMENT 2: AANWEZIG ZIJN IN HET HIER-EN-NU

Aanwezig zijn in het hier-en-nu wil zeggen dat je in het heden bent, niet in het verleden, niet in de toekomst. Het verleden is geweest en hoeft geen enkele invloed te hebben op hoe je je nu voelt, wat je nu denkt en wat je nu doet. Ieder moment aanwezig kunnen zijn. Volledig kunnen opgaan in de ervaring zoals die nu bestaat. Het gevoel kennen we allemaal, ook al besteden we 99% van onze tijd in het verleden of de toekomst. Het is het gevoel als we volledig opgaan in waar we op dat moment mee bezig zijn. Het zijn de zogeheten “flow” momenten, waarin we gevoel van tijd volledig verliezen. Eén van de wijze lessen van Boeddha was dat het geheim van een gezond lichaam en geest is om niet te rouwen om het verleden en geen zorgen te maken over de toekomst, maar om volledig in het hier en nu te zijn. Eerlijk, open en wijs. Alles wat gebeurt, gebeurt in het hier en nu. Alles wat er mogelijkerwijs kan gaan gebeuren, kan alleen maar in het hier en nu gebeuren. Er is niets anders dan het hier en nu. Alleen in onze eigen verbeelding. Wanneer we gaan fantaseren over mogelijke problemen. Of wanneer we ervaringen opnieuw is ons hoofd -het heden- laten afspelen. De enige realiteit die bestaat is het hier en nu. Niets anders. Verleden en toekomst zijn slechts mentale constructen in ons hoofd. Mentale verzinsels als je het makkelijker wilt zeggen. Verleden is wanneer we in ons hoofd mentale beelden zien van gebeurtenissen die al dan niet hebben plaatsgevonden. De toekomst is wanneer we mentale beelden zien van gebeurtenissen die nog niet hebben plaatsgevonden. Verleden en toekomst zijn mentale constructies. Activiteiten die we in ons hoofd laten bestaan, maar in werkelijkheid niet bestaan. Het enige wat realiteit is…is wat er nu gebeurt.

 

‘Drink je thee langzaam en eerbiedig, langzaam, gelijkmatig, zonder je te haasten naar de toekomst. Leef in het huidige moment. Alleen dit moment is leven.’

Thich Nhat Hanh

ELEMENT  3: ZONDER OORDEEL

Feitelijk betekent oordelen dat we een vergelijking maken tussen “wat is” en “wat het zou moeten zijn”. Je bent ontevreden met de werkelijkheid zoals deze zich nu aandient en hebt de wens dat de werkelijkheid is zoals jij die graag ziet. Dit uit zich op allerlei manieren. Iemand zegt iets en die zou eigenlijk iets anders moeten zeggen. Je hebt een bepaalde emotie en je wilt eigenlijk een andere emotie. Iemand doet iets en je wilt dat hij of zij eigenlijk iets anders doet. Ontevredenheid met de huidige realiteit is aan de orde van de dag. Voortdurend kun je gesprekken horen waarin er ontevredenheid met de realiteit wordt geuit. Met allerlei negatieve emoties als gevolg. Ontevredenheid leidt uiteindelijk tot emoties als boosheid, verdriet, angst, jaloezie en irritatie. Om maar wat emoties te noemen. Ontevredenheid en het palet aan emoties die daaruit voortkomen is dus een “strategie”, een mentaal programma dat je aan kunt zetten en zo zijn “ding” kan laten doen. De ingrediënten zijn eenvoudig: neem de realiteit en combineer dit met de wens hoe het zou moeten zijn. Fantaseer flink over het gewenste alternatief, maak het beeld aantrekkelijk en groot. Zie vervolgens de realiteit en zoom in op de aspecten die niet gelijk zijn aan de gewenste situatie. Doe dit een aantal keren en je bent gegarandeerd ontevreden. Doe dit vaak genoeg en er ontstaan allerlei emoties die bovenop de ontevredenheid wordt gestapeld.

Wat levert mindfulness mij op?

Je weet nu wat mindfulness is. Mindfulness is al eeuwen oud, afkomstig uit het Boeddhisme en staat voor vriendelijk, liefdevol en opmerkzaam kunnen gewaarworden, met openheid, nieuwsgierigheid en zonder oordeel. Met andere woorden, volop kunnen genieten van alles wat er is. Dat klinkt natuurlijk nog best vaag. Wat zijn nu de concrete vruchten die mindfulness claimt te hebben? Waarom is mindfulness iets wat inmiddels miljoenen mensen over de gehele wereld dagelijks beoefenen?

Het aantal onderzoeken naar de effecten van mindfulness is de laatste decennia enorm gegroeid, van een paar onderzoeken 20 jaar geleden (Randomized Clinical Trials, de gouden standaard in wetenschappelijk onderzoek) naar enkele duizenden anno 2015. Er wordt volop wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de voordelen en resultaten van mindfulness op psychologisch en lichamelijk functioneren, waaruit onder andere het volgende blijkt:

  • verbeterde reactievermogen en concentratie
  • toenemend empathisch vermogen
  • afnemende kans op burn-out
  • versterken van het immuunsysteem
  • significante afname van angst- en depressie
  • gunstige effecten voor mensen met verslaving (alcohol, drugs, eetstoornissen)
  • afname chronische pijn (waaronder rugklachten, fibromyalgie)
  • verbetering van algehele levenskwaliteit bij kankerpatiënten
  • betere emotieregulatie

Mindfulness loont dus. Het beïnvloedt je psychologische functioneren, maar ook je fysieke gezondheid en algehele levensvreugde.

Eén simpele manier om mindfulness te ervaren…nu

Ik ga je met één eenvoudige en krachtige techniek leren hoe je mindfulness direct in het dagelijkse leven kan ervaren. Iedere keer als je stress ervaart wil ik je vragen om je aandacht te brengen naar je ademhaling. Voel daadwerkelijk je ademhaling in je lichaam. De beweging die je buik maakt als gevolg van de lucht die naar binnen komt en weer naar buiten gaat. Merk op hoe de stress verandert en vermindert. Vervolgens laat je het weer los en ga je verder met je dagelijkse werkzaamheden. Als je later die dag weer stress ervaart, doe je weer hetzelfde. Je gaat met je aandacht naar ademhaling. Een paar minuten. Om vervolgens weer te ervaren hoe de stress wegzakt. Wat je doet in deze techniek is dat je de aandacht verschuift van het verleden of toekomst (waar je met je gedachten zit) naar het hier-en-nu. Door dit te doen ontstaat er een zogeheten “patroononderbreking”. Doe je dit vaak genoeg dan wordt je brein onbewust bekaam in het opzoeken van rust zodra er de eerste signalen zijn van stress. Je hoeft er dan niet meer over na te denken, want de rust treedt vanzelf in. Doe dit de komende 30 dagen iedere keer als je stress ervaart en je zult versteld staan van de resultaten.

Zijn er mindfulness trainingen of workshops die ik kan volgen?

Meer weten over mindfulness? Of wil je mindfulness integreren in je dagelijkse denken, doen en voelen? Doe dan een training bij UNLP, bijvoorbeeld een 8-weekse Mindfulness Based Stress Reduction. Kijk op www.unlp-mindfulness.nl voor een compleet overzicht van alle mindfulness workshops en opleidingen.

 

ONTVANG GRATIS PER E-MAIL: DE 50 MINDFULNESS TIPS DOOR DR. VINCENT VAN DER BURG